Tempo

Het tempo (meervoud: tempi) van een compositie kan globaal worden aangegeven door middel van woorden, om het tempo nauwkeurig aan te geven wordt vaak een metronoomcijfer gebruikt. 

Een metronoom kun je instellen op een bepaald aantal slagen per minuut. De metronoom tikt vervolgens elke slag exact op de snelheid die je hebt ingesteld.

 

Het tempo wordt vaak aangeduid met een Italiaans woord. Kijk maar mee naar de meest voorkomende woorden:
 

Italiaanse term:

Grave

Lento

Largo

Adagio

Andante

Andantino

Allegretto

Moderato

Allegro Moderato

Allegro

Vivace

Allegro Vivace

Allegro Assai

Presto

Betekenis:

zwaar, langzaam, plechtig

langzaam, slepend

langzaam, statig

rustig

rustig gaande

iets minder rustig gaande

een beetje allegro (vlug)

gematigd

matig snel

vlug, levendig

snel, levendig

levendig

zeer snel

zeer snel, haastig

Naast deze tempo aanduidingen kun je nog meer Italiaanse woorden tegenkomen die met het tempo te maken hebben.

Sommige daarvan, bijvoorbeeld 'poco' (een beetje), worden gebruikt als toevoeging voor of na een ander woord.

Italiaanse term:

Accelerando

A tempo

Assai

Molto

Meno mosso

Piu mosso

Poco

Poco a poco

Rallentando

Ritardando

Ritenuto

Rubato

Betekenis:

versnellend

terug naar het oude tempo

veel, nogal

veel

langzamer, minder levendig/beweeglijk

sneller, levendiger/beweeglijker

een beetje, enigszins

beetje bij beetje

vertragend

vertragend

langzamer, ingehouden

het tempo kan binnen een maat evenwichtig versnellen en vertragen

Een muziekstuk waarin verschillende stemmen op hetzelfde moment verschillende tempi hebben, noemen we polyritmisch.